Oekraïne krijgt verrijkt uranium van het Verenigd Koninkrijk, maar hoe breng je dat veilig naar oorlogsgebied?

In dit artikel:

De Britse premier Keir Starmer kondigt aan dat het Verenigd Koninkrijk 242 miljoen euro vrijmaakt en verrijkt uranium levert om de Oekraïense kerncentrales de komende twee jaar operationeel te houden. De aankondiging werd gedaan in Évian-les-Bains tijdens bijeenkomsten met andere wereldleiders en volgt op een eerdere overeenkomst die tijdens het bezoek van Volodymyr Zelensky aan Downing Street in maart tot stand zou zijn gekomen. Het doel is vooral om Oekraïne te helpen door de komende winters heen te komen en de voedsel- en energievoorziening stabiel te houden.

Het akkoord omvat een grotere investering van het VK in Urenco, het bedrijf dat lichtverrijkt uranium produceert en waarvan de Britse staat ongeveer 33 procent bezit; ook Duitsland en Nederland hebben aandelen. Urenco levert de brandstof aan Energoatom, de Oekraïense kernenergiebeheerder. Ukraine beschikt wel over grote uraniumreserves, maar ontbeert de verwerkingscapaciteit: na de Russische inval gaat ruwe grondstof eerst naar Canada (Cameco) voor conversie, daarna naar het VK voor verrijking en vervolgens terug naar Oekraïne, volgens strikte IAEA-regels. Transport vindt onder meer per trein plaats in speciaal ontworpen containers om veiligheid te waarborgen.

Kernenergie is cruciaal voor Oekraïne: Energoatom levert circa 50–60 procent van de binnenlandse stroom. Tegelijkertijd zijn nucleaire installaties kwetsbaar in oorlogstijd; er zijn al meerdere incidenten en aanvallen gemeld, zoals een Russische drone die in februari 2025 de veiligheidskoepel bij Tsjernobyl raakte, en herhaalde incidenten rond de bezette kerncentrale van Zaporizja. Het Internationaal Atoomenergieagentschap waarschuwt regelmatig over de risico’s en het belang van beschermende maatregelen.

De deal roept vragen op over veiligheid en de mogelijke militaire bestemming van geleverd uranium. Daarvoor gelden twee belangrijke tegenwerpingen: de koerier- en opslagtaken worden uitgevoerd onder IAEA-toezicht en met beschermende containers, en het aangeboden uranium is lichtverrijkt, bedoeld voor civiele elektriciteitsproductie en niet geschikt voor kernwapens. Oekraïne leverde na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie zijn nucleaire wapens terug aan Rusland en het laatste hoogverrijkt uranium werd tussen 2010 en 2012 afgevoerd.

Naast de nucleaire steun kondigde Starmer ook nieuwe sancties tegen Rusland en plannen voor verhoging van het Britse defensiebudget aan. De investering in Urenco wordt gepresenteerd als zowel een geopolitieke steunmaatregel voor Oekraïne als een economische impuls voor Britse werkgelegenheid.