Poolse president wil Zelensky onderscheiding afnemen na eerbetoon aan omstreden groep

In dit artikel:

Polen overweegt om de Oekraïense president Volodymyr Zelensky de Orde van de Witte Adelaar — de hoogste Poolse eer — af te nemen nadat hij afgelopen week een Oekraïense militaire eenheid de eretitel “Helden van de UPA” gaf. Die naam stuit in Polen op grote verontwaardiging omdat de UPA (de Oekraïense Opstandelingenleger) in Polen vooral geassocieerd wordt met de bloedige massa‑moorden in Wolhynië tussen 1943 en 1945, waarbij naar schatting zo’n 100.000 Poolse burgers omkwamen.

Polen spreekt met twee stemmen over de zaak. President van het Nationaal Herinneringsinstituut Karol Nawrocki heeft het kapittel verzocht de Poolse onderscheiding van Zelensky terug te nemen; de kwestie wordt op 8 juni behandeld en voor een definitieve intrekking is ook de handtekening van premier Donald Tusk nodig. Zelensky verdedigt zijn besluit als een poging historische tradities binnen de Oekraïense strijdkrachten te herstellen en de inzet van de eenheid tegen Russische agressie te erkennen.

De politieke val van het incident is groot: Tusk noemde zowel Nawrocki’s verzoek als Zelensky’s benoeming verontrustend, waarna het presidentiële kamp Tusk hard aanviel en eiste dat hij de Poolse slachtoffers van Wolhynië onderschrijft. Binnen Tusk’s eigen coalitie klinkt eveneens kritiek: coördinator van de inlichtingendiensten Tomasz Siemoniak noemde de eerbetuiging een “fatale fout” die de betrekkingen met Oekraïne kan schaden, maar steunt voorlopig Nawrocki’s voorstel niet omdat Polen belang heeft bij een sterk Oekraïne dat Rusland blijft weerstaan.

Analisten en betrokken politici wijzen op de delicaatheid van herinneringscultuur in Polen en Oekraïne: waar veel Oekraïners UPA‑strijders als vrijheidshelden zien, blijft in Polen de nadruk liggen op oorlogsmisdaden tegen de burgerbevolking. Siemoniak suggereerde dat er ruimte is voor herstel — bijvoorbeeld door symbolische gebaren van Oekraïne rond de herdenking van Wolhynië — om verdere diplomatieke scheuringen te voorkomen.

Samengevat draait het conflict om botsende nationale herinneringen en de politieke consequenties daarvan: een Oekraïense beslissing om een controversiële historische naam te eren heeft geleid tot een mogelijk diplomatiek voorval met Polen, met risico op escalatie binnen de Poolse binnenlandse politiek en in de bilaterale relatie te midden van de lopende oorlog met Rusland.